KoreanKeys
Filipino

Mga Korean particle para sa baguhan: 은/는, 이/가, 을/를 at iba pa

Ang particles ay maliliit na tag na dumidikit sa dulo ng isang salitang Korean at nagpapakita kung ano ang papel ng salitang iyon sa pangungusap. Kabilang ang mga ito sa pinakamadalas na pantig na mababasa o mata-type mo. Ipinapaliwanag ng gabay na ito ang mga pangunahin sa simpleng salita, na may maraming maiikling halimbawa.

Ano ang particle?

Sa English, ang ayos ng mga salita ang nagsasabi kung sino ang gumagawa ng ano. Magkaiba ang ibig sabihin ng “The cat sees the dog” at “The dog sees the cat.” Iba ang paraan ng Korean: bawat pangngalan ay may maliit na tag kasunod nito, at ang tag ang nagpapakita ng papel nito. Kadalasan, nasa pinakadulo ang pandiwa.

Sa unang pangungusap sa ibaba, minamarkahan ng 가 ang pusa bilang siyang nakakakita, at minamarkahan ng 를 ang aso bilang siyang nakikita. Dahil ang mga tag ang nagdadala ng kahulugan, puwede mong pagpalitin ang dalawang pangngalan at pareho pa rin ang sinasabi ng pangungusap. Ginagawa ng particles ang trabaho ng mga salitang tulad ng “sa” at “kasama”, pero dumarating ang mga ito pagkatapos ng salita, hindi bago.

KoreanRomanisasyonKahulugan
고양이가 개를 봐요.goyangiga gaereul bwayo.Nakikita ng pusa ang aso.
개를 고양이가 봐요.gaereul goyangiga bwayo.Parehong kahulugan: nakikita ng pusa ang aso.

Dalawang anyo: nagtatapos ba sa katinig ang salita?

Karamihan sa particles ay may kapares. Kung alin ang gagamitin mo ay nakadepende lang sa huling tunog ng salitang nauuna rito. Kung may huling katinig sa ibaba ng huling block, na tinatawag na batchim (받침), gamitin ang anyong pangkatinig. Kung nagtatapos sa patinig ang salita, gamitin ang anyong pampatinig.

Ihambing ang 책 (libro) at 사과 (mansanas). Nagtatapos ang 책 sa katinig na ㄱ, kaya 은, 이 at 을 ang kasunod nito: 책은, 책이, 책을. Nagtatapos naman sa patinig ang 사과, kaya 는, 가 at 를 ang kasunod: 사과는, 사과가, 사과를. Nagsisimula sa tahimik na ㅇ ang mga anyong pangkatinig na 은, 이, 을 at 으로, kaya dumudulas papunta sa mga ito ang huling katinig kapag binibigkas: parang chae-geul ang tunog ng 책을.

Hindi sigurado kung ano ang batchim? Basahin ang gabay namin sa mga huling katinig ng Korean.

은/는 at 이/가: topic o subject?

Ito ang pares na pinakanakalilito sa mga nag-aaral, kaya magsimula tayo sa simpleng ideya. Minamarkahan ng 은/는 ang topic, kung tungkol saan ang pangungusap. Isipin mo itong “tungkol naman sa...”. Minamarkahan naman ng 이/가 ang subject, kung sino o ano ang gumagawa ng kilos o nasa isang kalagayan, at madalas nitong itinuturo ang isang bagay na bago o mahalaga.

Gamitin ang 은/는 para magpakilala, magsabi ng mga pangkalahatang katotohanan at maghambing ng dalawang bagay. Gamitin ang 이/가 para sumagot sa “sino?” o “ano?”, para banggitin ang isang bagay sa unang pagkakataon, at kasama ng 있어요 (mayroon, may ... ako) at 없어요 (wala, wala akong ...).

KoreanRomanisasyonKahulugan
저는 학생이에요.jeoneun haksaengieyo.Estudyante ako. (pagpapakilala)
누가 왔어요?nuga wasseoyo?Sino ang dumating?
친구가 왔어요.chinguga wasseoyo.Dumating ang kaibigan ko. (sagot sa “sino?”)
비가 와요.biga wayo.Umuulan. (literal na “dumarating ang ulan”)
커피는 안 마셔요. 차는 마셔요.keopineun an masyeoyo. chaneun masyeoyo.Hindi ako umiinom ng kape, pero umiinom ako ng tsaa. (paghahambing)
시간이 없어요.sigani eopseoyo.Wala akong oras.

May tatlong maiikling anyo na sulit matutunan agad. Ang 저 (ako, magalang) at 가 ay nagiging 제가, ang 나 (ako, kaswal) at 가 ay nagiging 내가, at ang 누구 (sino) at 가 ay nagiging 누가.

Huwag mag-alala kung malabo pa ang pagkakaiba sa simula. Kahit ang mga advanced na nag-aaral ay pinag-iisipan pa rin ito. Magbasa at makinig nang marami, at unti-unting magiging natural sa iyo ang tamang pagpili.

을/를: ang bagay na ginagawan ng kilos

Minamarkahan ng 을/를 ang object, ang bagay na tumatanggap ng kilos: ang kinakain, iniinom, pinapanood, binabasa o binibili mo. Gamitin ang 을 pagkatapos ng katinig at 를 pagkatapos ng patinig.

KoreanRomanisasyonKahulugan
물을 마셔요.mureul masyeoyo.Umiinom ako ng tubig.
음악을 들어요.eumageul deureoyo.Nakikinig ako ng musika.
영화를 봐요.yeonghwareul bwayo.Nanonood ako ng pelikula.
숙제를 해요.sukjereul haeyo.Ginagawa ko ang homework ko.

Sa kaswal na pananalita, madalas tinatanggal ng mga Koreano ang 을/를 (at minsan ang 이/가) kapag malinaw na ang kahulugan. Kapag nagsusulat o nagta-type ka, lalo na bilang nag-aaral, panatilihin ang particle.

Isang kapaki-pakinabang na pares: 을/를 ang kasama ng 좋아하다 (magustuhan), pero 이/가 ang kasama ng 좋다 (maging mabuti, magustuhan). Kaya parehong “Gusto ko ng mansanas” ang ibig sabihin ng 사과를 좋아해요 at 사과가 좋아요.

Lugar, oras at gamit: 에, 에서, 으로/로

Minamarkahan ng 에 ang isang punto. Ito ang lugar na pupuntahan mo, ang lugar kung nasaan ang isang tao o bagay, o isang punto ng oras gaya ng isang oras o araw ng linggo. Hindi na kailangan ng 에 ang mga salitang tulad ng 오늘 (ngayon), 어제 (kahapon) at 내일 (bukas).

Minamarkahan ng 에서 ang lugar kung saan nangyayari ang isang kilos: kung saan ka nag-aaral, kumakain o naglalaro. Puwede rin itong mangahulugang “mula sa” isang lugar. Mabilis na pagsubok: kung tungkol sa pagiging nasa isang lugar ang pandiwa (있어요, 없어요) o sa pagpunta roon (가요, 와요), gamitin ang 에. Kung may ginagawa ang isang tao roon, gamitin ang 에서.

Ang 으로/로 ay nangangahulugang “papunta sa” isang lugar o “sa pamamagitan ng” isang gamit o paraan ng pagbiyahe. Gamitin ang 으로 pagkatapos ng katinig at 로 pagkatapos ng patinig. May isang mahalagang eksepsiyon: kung nagtatapos sa ㄹ ang salita, gamitin ang 로, hindi 으로. Kaya 손으로 (gamit ang kamay), pero 연필로 (gamit ang lapis) at 서울로 (papuntang Seoul).

KoreanRomanisasyonKahulugan
학교에 가요.hakgyoe gayo.Pumapasok ako sa paaralan.
집에 있어요.jibe isseoyo.Nasa bahay ako.
토요일에 만나요.toyoire mannayo.Magkita tayo sa Sabado.
도서관에서 공부해요.doseogwaneseo gongbuhaeyo.Nag-aaral ako sa library.
서울에서 왔어요.seoureseo wasseoyo.Galing ako sa Seoul.
버스로 가요.beoseuro gayo.Sumasakay ako ng bus.
연필로 써요.yeonpillo sseoyo.Nagsusulat ako gamit ang lapis.

도, 의 at 과/와: din, ng, at

Ang 도 ay nangangahulugang “din” o “rin”. Pinapalitan nito ang 은/는, 이/가 o 을/를, kaya 저도 (ako rin) ang sinasabi mo, hindi kailanman 저는도. Iisa lang ang anyo nito.

Ipinapakita ng 의 na pag-aari ng isang tao ang isang bagay, parang “ng” o “ni” sa Filipino: ang 친구의 책 ay “libro ng kaibigan ko”. Sa araw-araw na pananalita, madalas parang 에 ang tunog nito. Pinaiikli ang 저 at 의 bilang 제, at ang 나 at 의 bilang 내, kaya ang “bag ko” ay 제 가방 o 내 가방.

Ang 과/와 ay nangangahulugang “at” sa pagitan ng dalawang pangngalan, o “kasama”. Gamitin ang 과 pagkatapos ng katinig at 와 pagkatapos ng patinig: 빵과 우유 (tinapay at gatas), pero 우유와 빵 (gatas at tinapay). Sa usapan, marami ang gumagamit ng 하고 sa halip, na hindi nagbabago anuman ang salitang nauuna.

KoreanRomanisasyonKahulugan
저도 학생이에요.jeodo haksaengieyo.Estudyante rin ako.
친구의 가방이에요.chinguui gabangieyo.Bag ito ng kaibigan ko.
빵과 우유를 사요.ppanggwa uyureul sayo.Bumibili ako ng tinapay at gatas.
친구하고 놀아요.chinguhago norayo.Naglalaro ako kasama ang kaibigan ko.

Mabilisang talahanayan

Narito nang magkakatabi ang mga particle mula sa gabay na ito. Kapag may dalawang anyo, gamitin ang una pagkatapos ng katinig at ang ikalawa pagkatapos ng patinig.

PapelPagkatapos ng katinigPagkatapos ng patinigHalimbawa
Topic (“tungkol naman sa”)은는책은 · 사과는
Subject이가책이 · 사과가
Object을를책을 · 사과를
At, kasama과와책과 · 사과와
Papunta sa, sa pamamagitan ng으로로손으로 · 버스로 · 연필로
Sa (lugar o oras)에에학교에 · 세 시에
Kung saan nangyayari ang kilos, mula sa에서에서집에서 · 카페에서
Din, rin도도저도 · 책도
Pag-aari (ng/ni)의의친구의 · 선생님의

Ang mga salitang nagtatapos sa ㄹ ay kinukuha ang 로, hindi 으로: 연필로, 서울로. Iisa lang ang anyo ng mga particle na 에, 에서, 도 at 의.

Pag-type ng particles at mga karaniwang mali

Kasama ng salitang nauuna rito ang particle, kaya walang espasyo sa pagitan nila. I-type ang 저는, hindi 저 는, at ilagay ang espasyo pagkatapos ng particle, bago ang susunod na salita.

Magandang ehersisyo rin sa daliri ang particles, dahil paulit-ulit na bumabalik ang iilang key. Ang 는 ay ㄴ ㅡ ㄴ (S M S), ang 를 ay ㄹ ㅡ ㄹ (F M F) at ang 을 ay ㅇ ㅡ ㄹ (D M F). Pagkatapos ng salitang nagtatapos sa patinig, puwedeng sandaling pumuwesto ang susunod na katinig sa ilalim ng huling block, gaya ng 괄 habang tina-type mo ang 사과를. Normal iyan: pagpindot mo ng ㅡ, lilipat ang ㄹ sa bagong block.

Bago sa pag-type ng Hangul? Tingnan kung nasaan ang bawat letra sa Korean keyboard layout.

Ito ang mga pagkakamaling pinakamadalas gawin ng mga nag-aaral. Kadalasan, sapat na ang isang mabilis na tingin sa huling tunog ng salita para maayos ito.

Hindi pa tamaTamaBakit
사과이 좋아요사과가 좋아요Nagtatapos sa patinig ang 사과, kaya 가 ang kasunod nito.
저 는 학생이에요저는 학생이에요Walang espasyo sa pagitan ng salita at ng particle nito.
서울으로 가요서울로 가요로 ang kasunod ng mga salitang nagtatapos sa ㄹ.
집에서 있어요집에 있어요에 ang gamit kapag nasa isang lugar, hindi 에서.
도서관에 공부해요도서관에서 공부해요에서 ang gamit kapag may ginagawa sa isang lugar.
저가 할게요제가 할게요Ang 저 at 가 ay nagiging 제가.
사과를 좋아요사과가 좋아요 · 사과를 좋아해요이/가 ang kasama ng 좋아요, samantalang 을/를 ang kasama ng 좋아해요.

Mga pangungusap na pampraktis

Basahin ang bawat pangungusap, hanapin ang particles, at sabihin kung bakit napili ang bawat anyo. Pagkatapos, i-type ang Korean nang ilang beses. Mas tumatatak ang mga salita kapag binibigkas mo nang malakas habang nagta-type.

KoreanRomanisasyonKahulugan
이것은 제 가방이에요.igeoseun je gabangieyo.Ito ang bag ko.
고양이가 소파에서 자요.goyangiga sopaeseo jayo.Natutulog ang pusa sa sofa.
동생이 책을 읽어요.dongsaengi chaegeul ilgeoyo.Nagbabasa ng libro ang nakababata kong kapatid.
우리 집은 부산에 있어요.uri jibeun busane isseoyo.Nasa Busan ang bahay namin.
저는 아침에 빵을 먹어요.jeoneun achime ppangeul meogeoyo.Kumakain ako ng tinapay sa umaga.
친구하고 공원에 가요.chinguhago gongwone gayo.Pupunta ako sa parke kasama ang isang kaibigan.
형은 지하철로 학교에 가요.hyeongeun jihacheollo hakgyoe gayo.Pumapasok sa paaralan si kuya sakay ng subway.
저도 떡볶이를 좋아해요.jeodo tteokbokkireul joahaeyo.Gusto ko rin ng tteokbokki.
누가 케이크를 먹었어요?nuga keikeureul meogeosseoyo?Sino ang kumain ng cake?
선생님의 차는 파란색이에요.seonsaengnimui chaneun paransaegieyo.Asul ang kotse ng teacher.
저는 펜으로 편지를 써요.jeoneun peneuro pyeonjireul sseoyo.Sumusulat ako ng liham gamit ang ballpen.
여기에서 사진을 찍어요.yeogieseo sajineul jjigeoyo.Magpa-picture tayo rito.

Sinusundan ng romanisasyon ang bigkas, kaya madalas lumilipat sa particle ang huling katinig. Iyan ang dahilan kung bakit chaegeul ang pagsulat sa 책을.

Alamin kung paano sinusundan ng romanisasyon ang mga pagbabago sa tunog sa aming gabay sa romanisasyon ng Hangul.

Nagsisimula pa lang sa Hangul? Subukan ang isang-linggong plano namin para sa mga K-pop fan.

Simulan ang typing practice

Bumalik sa lahat ng gabay