Yeni başlayanlar için Korece ekler: 은/는, 이/가, 을/를 ve dahası
Ekler (partiküller), Korece bir kelimenin sonuna yapışan ve o kelimenin cümlede hangi görevi yaptığını gösteren minik etiketlerdir. Okuyacağın ve yazacağın en yaygın hecelerin bazılarıdır. Bu rehber en önemlilerini sade bir dille ve bol kısa örnekle anlatıyor.
Ek nedir?
İngilizcede kimin ne yaptığını kelime sırası gösterir: “The cat sees the dog” (kedi köpeği görüyor) ile “The dog sees the cat” (köpek kediyi görüyor) farklı anlamlara gelir. Korece başka türlü işler: her ismin hemen ardından küçük bir etiket gelir ve bu etiket ismin görevini gösterir. Fiil genellikle en sonda yer alır.
Aşağıdaki ilk cümlede 가, kediyi gören taraf olarak; 를 de köpeği görülen taraf olarak işaretler. Anlamı etiketler taşıdığı için iki ismin yerini değiştirsen bile cümle aynı şeyi söyler. Ekler, İngilizcedeki “to”, “at” ve “with” gibi kelimelerin işini görür, ama kelimeden önce değil sonra gelir; tıpkı Türkçedeki -e, -de, -le ekleri gibi.
| Korece | Romanizasyon | Anlamı |
|---|---|---|
| 고양이가 개를 봐요. | goyangiga gaereul bwayo. | Kedi köpeği görüyor. |
| 개를 고양이가 봐요. | gaereul goyangiga bwayo. | Aynı anlam: kedi köpeği görüyor. |
İki biçim: kelime ünsüzle mi bitiyor?
Eklerin çoğu çift hâlinde gelir. Hangisini kullanacağın yalnızca önündeki kelimenin son sesine bağlıdır. Son bloğun altında batchim (받침) denen bir son ünsüz varsa ünsüz biçimini kullanırsın. Kelime ünlüyle bitiyorsa ünlü biçimini kullanırsın.
책 (kitap) ile 사과 (elma) kelimelerini karşılaştır. 책 ㄱ ünsüzüyle biter, bu yüzden 은, 이 ve 을 alır: 책은, 책이, 책을. 사과 ünlüyle biter, bu yüzden 는, 가 ve 를 alır: 사과는, 사과가, 사과를. Ünsüz biçimleri olan 은, 이, 을 ve 으로 sessiz bir ㅇ ile başlar, bu yüzden konuşurken son ünsüz bunlara kayar: 책을, chae-geul gibi okunur.
Batchim'in ne olduğundan emin değil misin? Korece son ünsüzler rehberimizi oku.
은/는 ve 이/가: konu mu, özne mi?
Öğrencilerin kafasını en çok karıştıran ikili budur, o yüzden basit bir fikirle başla. 은/는 konuyu, yani cümlenin neyle ilgili olduğunu işaretler. Bunu “…'e gelince” gibi düşün. 이/가 ise özneyi, yani eylemi yapanı ya da belli bir durumda olanı işaretler ve çoğu zaman yeni ya da önemli bir şeye dikkat çeker.
Kendini tanıtırken, genel gerçekleri söylerken ve iki şeyi karşılaştırırken 은/는 kullan. “Kim?” ya da “Ne?” sorularını cevaplarken, bir şeyden ilk kez söz ederken ve 있어요 (var, bende var) ile 없어요 (yok, bende yok) ile birlikte 이/가 kullan.
| Korece | Romanizasyon | Anlamı |
|---|---|---|
| 저는 학생이에요. | jeoneun haksaengieyo. | Ben öğrenciyim. (kendini tanıtma) |
| 누가 왔어요? | nuga wasseoyo? | Kim geldi? |
| 친구가 왔어요. | chinguga wasseoyo. | Arkadaşım geldi. (“kim?” sorusuna cevap) |
| 비가 와요. | biga wayo. | Yağmur yağıyor. (kelimesi kelimesine “yağmur geliyor”) |
| 커피는 안 마셔요. 차는 마셔요. | keopineun an masyeoyo. chaneun masyeoyo. | Kahve içmem, ama çay içerim. (karşılaştırma) |
| 시간이 없어요. | sigani eopseoyo. | Vaktim yok. |
Üç kısa biçimi hemen öğrenmeye değer. 저 (ben, kibar) ile 가, 제가 olur; 나 (ben, samimi) ile 가, 내가 olur; 누구 (kim) ile 가 da 누가 olur.
Fark başta bulanık gelirse endişelenme. İleri seviye öğrenciler bile hâlâ bunun üzerine düşünür. Bol bol oku ve dinle; doğru seçim yavaş yavaş doğal gelmeye başlayacak.
을/를: üzerinde eylem yaptığın şey
을/를 nesneyi, yani eylemden etkilenen şeyi işaretler: yediğin, içtiğin, izlediğin, okuduğun ya da satın aldığın şey. Ünsüzden sonra 을, ünlüden sonra 를 kullan.
| Korece | Romanizasyon | Anlamı |
|---|---|---|
| 물을 마셔요. | mureul masyeoyo. | Su içiyorum. |
| 음악을 들어요. | eumageul deureoyo. | Müzik dinliyorum. |
| 영화를 봐요. | yeonghwareul bwayo. | Film izliyorum. |
| 숙제를 해요. | sukjereul haeyo. | Ödevimi yapıyorum. |
Samimi konuşmada Koreliler, anlam açıksa 을/를'yi (ve bazen 이/가'yı) sık sık düşürür. Yazarken, özellikle de öğrenciysen, eki yazmaya devam et.
İşe yarar bir ikili: 좋아하다 (sevmek, hoşlanmak) 을/를 alır, ama 좋다 (iyi olmak, hoşa gitmek) 이/가 alır. Yani 사과를 좋아해요 ve 사과가 좋아요 ikisi de “Elmayı severim.” demektir.
Yerler, zamanlar ve araçlar: 에, 에서, 으로/로
에 bir noktayı işaretler: gittiğin yeri, birinin ya da bir şeyin bulunduğu yeri ya da saat veya haftanın günü gibi bir zaman noktasını. 오늘 (bugün), 어제 (dün) ve 내일 (yarın) gibi kelimeler 에 almaz.
에서 bir eylemin gerçekleştiği yeri işaretler: ders çalıştığın, yemek yediğin ya da oynadığın yeri. Bir yer için “-den” anlamına da gelebilir. Hızlı bir test: Fiil bir yerde bulunmakla (있어요, 없어요) ya da oraya hareket etmekle (가요, 와요) ilgiliyse 에 kullan. Biri orada bir şey yapıyorsa 에서 kullan.
으로/로 bir yere “doğru” ya da bir araç veya ulaşım yolu “ile” anlamına gelir. Ünsüzden sonra 으로, ünlüden sonra 로 kullan. Önemli bir istisna var: Kelime ㄹ ile bitiyorsa 으로 değil 로 kullan. Yani 손으로 (elle) ama 연필로 (kurşun kalemle) ve 서울로 (Seul'e).
| Korece | Romanizasyon | Anlamı |
|---|---|---|
| 학교에 가요. | hakgyoe gayo. | Okula gidiyorum. |
| 집에 있어요. | jibe isseoyo. | Evdeyim. |
| 토요일에 만나요. | toyoire mannayo. | Cumartesi buluşalım. |
| 도서관에서 공부해요. | doseogwaneseo gongbuhaeyo. | Kütüphanede ders çalışıyorum. |
| 서울에서 왔어요. | seoureseo wasseoyo. | Seul'den geldim. |
| 버스로 가요. | beoseuro gayo. | Otobüsle gidiyorum. |
| 연필로 써요. | yeonpillo sseoyo. | Kurşun kalemle yazıyorum. |
도, 의 ve 과/와: de/da, -in, ve
도 “de/da” ya da “bile, dahi” anlamına gelir. 은/는, 이/가 ya da 을/를'nin yerine geçer, yani 저는도 değil 저도 (ben de) dersin. Tek bir biçimi vardır.
의 bir şeyin birine ait olduğunu gösterir; İngilizcedeki 's ya da Türkçedeki -in eki gibi: 친구의 책 “arkadaşımın kitabı” demektir. Gündelik konuşmada çoğu zaman 에 gibi okunur. 저 ile 의, 제 olarak; 나 ile 의 da 내 olarak kısalır; yani “çantam” 제 가방 ya da 내 가방 olur.
과/와 iki isim arasında “ve” ya da “ile” anlamına gelir. Ünsüzden sonra 과, ünlüden sonra 와 kullan: 빵과 우유 (ekmek ve süt), ama 우유와 빵 (süt ve ekmek). Konuşmada birçok kişi bunun yerine her kelimeden sonra aynı kalan 하고'yu kullanır.
| Korece | Romanizasyon | Anlamı |
|---|---|---|
| 저도 학생이에요. | jeodo haksaengieyo. | Ben de öğrenciyim. |
| 친구의 가방이에요. | chinguui gabangieyo. | Bu, arkadaşımın çantası. |
| 빵과 우유를 사요. | ppanggwa uyureul sayo. | Ekmek ve süt alıyorum. |
| 친구하고 놀아요. | chinguhago norayo. | Arkadaşımla oynuyorum. |
Hızlı başvuru tablosu
İşte bu rehberdeki ekler yan yana. İki biçim varsa ilkini ünsüzden sonra, ikincisini ünlüden sonra kullan.
| Görevi | Ünsüzden sonra | Ünlüden sonra | Örnek |
|---|---|---|---|
| Konu (“…'e gelince”) | 은 | 는 | 책은 · 사과는 |
| Özne | 이 | 가 | 책이 · 사과가 |
| Nesne | 을 | 를 | 책을 · 사과를 |
| Ve, ile | 과 | 와 | 책과 · 사과와 |
| -e doğru, ile (araç) | 으로 | 로 | 손으로 · 버스로 · 연필로 |
| -e, -de (yer ya da zaman) | 에 | 에 | 학교에 · 세 시에 |
| Eylemin yapıldığı yer, -den | 에서 | 에서 | 집에서 · 카페에서 |
| De/da, dahi | 도 | 도 | 저도 · 책도 |
| Aitlik (-in) | 의 | 의 | 친구의 · 선생님의 |
ㄹ ile biten kelimeler 으로 değil 로 alır: 연필로, 서울로. 에, 에서, 도 ve 의 eklerinin yalnızca bir biçimi vardır.
Ekleri yazmak ve sık yapılan hatalar
Ek, önündeki kelimeye aittir; bu yüzden aralarında asla boşluk olmaz. 저 는 değil 저는 yaz ve boşluğu ekten sonra, bir sonraki kelimeden önce bırak.
Ekler parmak alıştırması için de harikadır, çünkü aynı birkaç tuş tekrar tekrar gelir. 는, ㄴ ㅡ ㄴ (S M S); 를, ㄹ ㅡ ㄹ (F M F); 을 de ㅇ ㅡ ㄹ (D M F) olarak yazılır. Ünlüyle biten bir kelimeden sonra, bir sonraki ünsüzün bir anlığına son bloğun altına oturduğunu görebilirsin; örneğin 사과를 yazarken 괄 belirir. Bu normaldir: ㅡ'ye bastığın anda ㄹ yeni bir bloğa atlar.
Hangul yazmaya yeni mi başlıyorsun? Her harfin Korece klavye düzeninde nerede olduğuna bak.
Bunlar öğrencilerin en sık yaptığı küçük hatalar. Çözüm genellikle kelimenin son sesine hızlıca bir göz atmaktır.
| Tam değil | Doğru | Neden |
|---|---|---|
| 사과이 좋아요 | 사과가 좋아요 | 사과 ünlüyle biter, bu yüzden 가 alır. |
| 저 는 학생이에요 | 저는 학생이에요 | Kelimeyle eki arasında boşluk olmaz. |
| 서울으로 가요 | 서울로 가요 | ㄹ ile biten kelimeler 로 alır. |
| 집에서 있어요 | 집에 있어요 | Bir yerde bulunmak için 에서 değil 에 kullanılır. |
| 도서관에 공부해요 | 도서관에서 공부해요 | Bir yerde bir şey yapmak için 에서 kullanılır. |
| 저가 할게요 | 제가 할게요 | 저 ile 가, 제가 olur. |
| 사과를 좋아요 | 사과가 좋아요 · 사과를 좋아해요 | 좋아요 이/가 alır, 좋아해요 ise 을/를 alır. |
Alıştırma cümleleri
Her cümleyi oku, ekleri bul ve her biçimin neden seçildiğini söyle. Sonra Korece kısmı birkaç kez yaz. Yazarken kelimeleri sesli söylemek akılda kalmalarına yardım eder.
| Korece | Romanizasyon | Anlamı |
|---|---|---|
| 이것은 제 가방이에요. | igeoseun je gabangieyo. | Bu benim çantam. |
| 고양이가 소파에서 자요. | goyangiga sopaeseo jayo. | Kedi kanepede uyuyor. |
| 동생이 책을 읽어요. | dongsaengi chaegeul ilgeoyo. | Küçük kardeşim kitap okuyor. |
| 우리 집은 부산에 있어요. | uri jibeun busane isseoyo. | Evimiz Busan'da. |
| 저는 아침에 빵을 먹어요. | jeoneun achime ppangeul meogeoyo. | Sabahları ekmek yerim. |
| 친구하고 공원에 가요. | chinguhago gongwone gayo. | Bir arkadaşımla parka gidiyorum. |
| 형은 지하철로 학교에 가요. | hyeongeun jihacheollo hakgyoe gayo. | Ağabeyim okula metroyla gidiyor. |
| 저도 떡볶이를 좋아해요. | jeodo tteokbokkireul joahaeyo. | Ben de tteokbokki severim. |
| 누가 케이크를 먹었어요? | nuga keikeureul meogeosseoyo? | Pastayı kim yedi? |
| 선생님의 차는 파란색이에요. | seonsaengnimui chaneun paransaegieyo. | Öğretmenin arabası mavi. |
| 저는 펜으로 편지를 써요. | jeoneun peneuro pyeonjireul sseoyo. | Kalemle mektup yazıyorum. |
| 여기에서 사진을 찍어요. | yeogieseo sajineul jjigeoyo. | Burada fotoğraf çekelim. |
Romanizasyon telaffuzu izler, bu yüzden son ünsüz çoğu zaman eke kayar. 책을'nin chaegeul diye yazılmasının nedeni budur.
Romanizasyonun ses değişimlerini nasıl izlediğini Hangul romanizasyon rehberimizde öğren.
Hangul'a yeni mi başlıyorsun? K-pop hayranları için bir haftalık planımızı dene.