Latynizacja hangula w prostych słowach
Latynizacja to zapisywanie koreańskiego alfabetem łacińskim, jak „kimchi” czy „Seoul”. To pomocny pomost na początku, ale nie zastępuje hangula. Oficjalnym systemem Korei Południowej jest Poprawiona latynizacja języka koreańskiego (Revised Romanization, 2000), używana na znakach drogowych, mapach i w podręcznikach. Ta strona wyjaśnia ją prostymi słowami.
Dlaczego uczyć się hangula, a nie tylko latynizacji?
To samo koreańskie słowo często zapisuje się literami łacińskimi na wiele różnych sposobów, bo ludzie stosują różne systemy albo po prostu zgadują. Hangul natomiast ma jedną pisownię. Pokazuje też dźwięki, których alfabet łaciński nie oddaje dobrze. Używaj latynizacji, żeby się sprawdzić, ale czytaj hangul.
Spółgłoski
Niektóre spółgłoski zapisuje się inaczej na początku i na końcu bloku. ㄱ to g na początku i k na końcu. ㄹ to r przed samogłoską i l na końcu. ㅇ na początku bloku nie wydaje dźwięku, a na końcu to ng.
| Litera | Na początku | Na końcu |
|---|---|---|
| ㄱ | g | k |
| ㄲ | kk | k |
| ㄴ | n | n |
| ㄷ | d | t |
| ㄸ | tt | - |
| ㄹ | r | l |
| ㅁ | m | m |
| ㅂ | b | p |
| ㅃ | pp | - |
| ㅅ | s | t |
| ㅆ | ss | t |
| ㅇ | - | ng |
| ㅈ | j | t |
| ㅉ | jj | - |
| ㅊ | ch | t |
| ㅋ | k | k |
| ㅌ | t | t |
| ㅍ | p | p |
| ㅎ | h | t |
Samogłoski
Samogłoski nigdy się nie zmieniają. Najmniej oczywiste dla Polaków są eo (ㅓ, otwarte „o”, bliskie polskiemu o, ale z luźniej otwartymi ustami), eu (ㅡ, coś jak polskie „y” wymawiane głębiej, bez zaokrąglania warg) oraz ae / e (ㅐ / ㅔ, obie brzmią jak polskie „e” w „ser”).
| Litera | Latynizacja | Litera | Latynizacja | Litera | Latynizacja |
|---|---|---|---|---|---|
| ㅏ | a | ㅠ | yu | ㅘ | wa |
| ㅑ | ya | ㅡ | eu | ㅙ | wae |
| ㅓ | eo | ㅣ | i | ㅚ | oe |
| ㅕ | yeo | ㅐ | ae | ㅝ | wo |
| ㅗ | o | ㅒ | yae | ㅞ | we |
| ㅛ | yo | ㅔ | e | ㅟ | wi |
| ㅜ | u | ㅖ | ye | ㅢ | ui |
Czytanie bloku sylabowego
Każdy blok czyta się od lewego górnego rogu do prawego dolnego: pierwsza spółgłoska, samogłoska, a potem spółgłoska końcowa (batchim), jeśli jest. 한 to ㅎ + ㅏ + ㄴ, czyli han. 글 to ㄱ + ㅡ + ㄹ, czyli geul. Razem tworzą Hangeul, nazwę alfabetu.
Na końcu bloku wiele spółgłosek brzmi tak samo. ㄱ ㅋ ㄲ brzmią jak k. ㅂ ㅍ brzmią jak p. ㄷ ㅅ ㅆ ㅈ ㅊ ㅌ ㅎ brzmią jak t. Latynizacja zapisuje to, co słychać, więc 옷 (ubranie) to ot, a 꽃 (kwiat) to kkot.
Zmiany dźwięków, które spotkasz często
Latynizacja podąża za wymową, więc zmienia się, gdy dźwięki zmieniają się na styku bloków. Oto najczęstsze zasady, z których korzysta też nasz kurs nauki hangula:
- Łączenie: spółgłoska końcowa przechodzi do następnego bloku, jeśli ten zaczyna się od niemego ㅇ. 한국어 wymawia się han-gu-geo, a zapisuje hangugeo. 맛있어 (pyszne) to masisseo.
- ㅎ cichnie przed samogłoską: 좋아 (dobrze) to joa. Obok ㄱ ㄷ ㅂ ㅈ sprawia, że brzmią mocniej (z przydechem): 축하해 (gratulacje) to chukahae.
- Dźwięki nosowe: przed ㄴ lub ㅁ końcowe k, t lub p zmienia się w ng, n lub m. 감사합니다 (dziękuję) wymawia się gam-sa-ham-ni-da, a zapisuje gamsahamnida.
- Zmiany ㄹ: ㄴ obok ㄹ staje się l, więc 설날 (Nowy Rok Księżycowy) to seollal. Po ㅁ lub ㅇ ㄹ staje się n, więc 음료 (napój) to eumnyo.
- ㄷ lub ㅌ przed 이 zmienia się w j lub ch: 같이 (razem) to gachi.
Jest jeszcze kilka zasad i trochę wyjątków dla poszczególnych słów. Imiona, nazwiska i nazwy firm często zachowują starszą lub własną pisownię, więc na szyldach i produktach zobaczysz wyjątki.
20 przykładowych słów
| Hangul | Latynizacja | Znaczenie |
|---|---|---|
| 김치 | gimchi | kimchi (ostra kiszona kapusta) |
| 비빔밥 | bibimbap | bibimbap (miska ryżu z dodatkami do wymieszania) |
| 불고기 | bulgogi | bulgogi (słodko marynowana grillowana wołowina) |
| 떡볶이 | tteokbokki | tteokbokki (ostre kluski ryżowe) |
| 서울 | seoul | Seul (stolica Korei) |
| 제주도 | jejudo | wyspa Jeju |
| 한강 | hangang | rzeka Han (w Seulu) |
| 한글 | hangeul | hangul (alfabet koreański) |
| 한국어 | hangugeo | koreański (język) |
| 사랑해 | saranghae | Kocham cię |
| 화이팅 | hwaiting | Dasz radę! / Do dzieła! |
| 대박 | daebak | Super! / Niesamowite! |
| 감사합니다 | gamsahamnida | Dziękuję (grzecznie) |
| 안녕하세요 | annyeonghaseyo | Dzień dobry / Cześć (grzecznie) |
| 노래방 | noraebang | karaoke (pokój do śpiewania) |
| 막내 | mangnae | najmłodszy członek (rodziny lub grupy) |
| 맛있어 | masisseo | Pyszne! |
| 좋아 | joa | Podoba mi się / Dobrze |
| 축하해 | chukahae | Gratulacje! |
| 팬클럽 | paenkeulleop | fanklub |
Wskazówki
Wielkiej litery używa się tylko na początku nazw, jak w Seoul czy Busan. Czasem dodaje się łącznik, żeby uniknąć pomyłki, ale w codziennym pisaniu większość ludzi go pomija.
W naszym kursie nauki hangula każda litera, słowo i zwrot ma podaną latynizację, więc podczas nauki pisania możesz sprawdzić, jak to wymówić.