La-tinh hóa Hangul thật đơn giản
La-tinh hóa nghĩa là viết tiếng Hàn bằng chữ cái La-tinh, như "kimchi" hay "Seoul". Đây là cây cầu hữu ích khi bạn mới bắt đầu, nhưng không thể thay thế Hangul. Hệ thống chính thức của Hàn Quốc là Hệ La-tinh hóa sửa đổi tiếng Hàn (2000), được dùng trên biển báo đường, bản đồ và trong sách giáo khoa. Trang này giải thích nó bằng lời lẽ đơn giản.
Vì sao nên học Hangul thay vì chỉ học La-tinh hóa?
Cùng một từ tiếng Hàn thường được viết bằng chữ La-tinh theo nhiều cách khác nhau, vì mọi người theo các hệ thống khác nhau hoặc chỉ đoán. Ngược lại, Hangul chỉ có một cách viết. Hangul còn thể hiện được những âm mà chữ La-tinh không thể hiện tốt. Hãy dùng La-tinh hóa để tự kiểm tra, nhưng hãy đọc Hangul.
Phụ âm
Một số phụ âm được viết khác nhau ở đầu và ở cuối khối. ㄱ là g ở đầu và k ở cuối. ㄹ là r trước nguyên âm và l ở cuối. ㅇ không phát âm khi ở đầu khối và là ng khi ở cuối.
| Chữ cái | Ở đầu | Ở cuối |
|---|---|---|
| ㄱ | g | k |
| ㄲ | kk | k |
| ㄴ | n | n |
| ㄷ | d | t |
| ㄸ | tt | - |
| ㄹ | r | l |
| ㅁ | m | m |
| ㅂ | b | p |
| ㅃ | pp | - |
| ㅅ | s | t |
| ㅆ | ss | t |
| ㅇ | - | ng |
| ㅈ | j | t |
| ㅉ | jj | - |
| ㅊ | ch | t |
| ㅋ | k | k |
| ㅌ | t | t |
| ㅍ | p | p |
| ㅎ | h | t |
Nguyên âm
Nguyên âm không bao giờ thay đổi. Những nguyên âm trông lạ với người nói tiếng Anh là eo (ㅓ, giống âm u trong từ tiếng Anh "up", gần với "ơ" trong tiếng Việt), eu (ㅡ, giống "ư" trong tiếng Việt: âm "u" nhưng không tròn môi) và ae / e (ㅐ / ㅔ, cả hai đều giống âm e trong từ tiếng Anh "bed").
| Chữ cái | La-tinh hóa | Chữ cái | La-tinh hóa | Chữ cái | La-tinh hóa |
|---|---|---|---|---|---|
| ㅏ | a | ㅠ | yu | ㅘ | wa |
| ㅑ | ya | ㅡ | eu | ㅙ | wae |
| ㅓ | eo | ㅣ | i | ㅚ | oe |
| ㅕ | yeo | ㅐ | ae | ㅝ | wo |
| ㅗ | o | ㅒ | yae | ㅞ | we |
| ㅛ | yo | ㅔ | e | ㅟ | wi |
| ㅜ | u | ㅖ | ye | ㅢ | ui |
Đọc một khối âm tiết
Mỗi khối được đọc từ trên bên trái xuống dưới bên phải: phụ âm đầu, nguyên âm, rồi phụ âm cuối (batchim) nếu có. 한 là ㅎ + ㅏ + ㄴ, nên đọc là han. 글 là ㄱ + ㅡ + ㄹ, nên đọc là geul. Ghép lại thành Hangeul, tên của bảng chữ cái.
Ở cuối khối, nhiều phụ âm có cùng một âm. ㄱ ㅋ ㄲ đều đọc là k. ㅂ ㅍ đọc là p. ㄷ ㅅ ㅆ ㅈ ㅊ ㅌ ㅎ đều đọc là t. La-tinh hóa viết theo âm bạn nghe được, nên 옷 (quần áo) là ot và 꽃 (hoa) là kkot.
Những biến âm bạn sẽ thường gặp
La-tinh hóa đi theo cách phát âm, nên cách viết thay đổi khi âm thay đổi giữa các khối. Đây là những quy tắc phổ biến nhất, và cũng là những quy tắc khóa học Học Hangul của chúng tôi sử dụng:
- Nối âm: phụ âm cuối chuyển sang khối tiếp theo bắt đầu bằng ㅇ câm. 한국어 được đọc là han-gu-geo, viết là hangugeo. 맛있어 (ngon) là masisseo.
- ㅎ trở nên câm trước nguyên âm: 좋아 (tốt) là joa. Đứng cạnh ㄱ ㄷ ㅂ ㅈ, nó làm các âm này mạnh lên: 축하해 (chúc mừng) là chukahae.
- Âm mũi: trước ㄴ hoặc ㅁ, âm cuối k, t hoặc p trở thành ng, n hoặc m. 감사합니다 (cảm ơn) được đọc là gam-sa-ham-ni-da, viết là gamsahamnida.
- Biến đổi của ㄹ: ㄴ đứng cạnh ㄹ trở thành l, nên 설날 (Tết Nguyên đán) là seollal. Sau ㅁ hoặc ㅇ, ㄹ trở thành n, nên 음료 (đồ uống) là eumnyo.
- ㄷ hoặc ㅌ trước 이 trở thành j hoặc ch: 같이 (cùng nhau) là gachi.
Còn vài quy tắc khác và một số ngoại lệ theo từng từ. Tên người và tên công ty thường giữ cách viết cũ hoặc cách viết riêng, nên bạn sẽ thấy những ngoại lệ trên biển hiệu và sản phẩm.
20 từ ví dụ
| Hangul | La-tinh hóa | Nghĩa |
|---|---|---|
| 김치 | gimchi | kim chi |
| 비빔밥 | bibimbap | cơm trộn |
| 불고기 | bulgogi | thịt bò nướng bulgogi |
| 떡볶이 | tteokbokki | bánh gạo cay |
| 서울 | seoul | Seoul |
| 제주도 | jejudo | đảo Jeju |
| 한강 | hangang | sông Hàn |
| 한글 | hangeul | chữ Hàn (Hangul) |
| 한국어 | hangugeo | tiếng Hàn |
| 사랑해 | saranghae | Mình yêu bạn |
| 화이팅 | hwaiting | Cố lên! |
| 대박 | daebak | Đỉnh quá! / Tuyệt vời! |
| 감사합니다 | gamsahamnida | Cảm ơn ạ |
| 안녕하세요 | annyeonghaseyo | Xin chào |
| 노래방 | noraebang | phòng hát karaoke |
| 막내 | mangnae | em út |
| 맛있어 | masisseo | Ngon quá! |
| 좋아 | joa | Thích / Tốt |
| 축하해 | chukahae | Chúc mừng! |
| 팬클럽 | paenkeulleop | câu lạc bộ người hâm mộ |
Mẹo
Chữ in hoa chỉ dùng ở đầu tên riêng, như Seoul hay Busan. Đôi khi có thêm dấu gạch nối để tránh nhầm lẫn, nhưng khi viết hằng ngày hầu hết mọi người bỏ nó đi.
Trong khóa học Học Hangul của chúng tôi, mọi chữ cái, từ và câu đều có kèm cách La-tinh hóa, nên bạn có thể kiểm tra cách đọc trong khi học gõ.