Món ăn ngày lễ và theo mùa ở Hàn Quốc
Ở Hàn Quốc, ngày đặc biệt đi cùng món ăn đặc biệt. Một bát canh có thể nghĩa là bạn thêm một tuổi, chiếc bánh gạo hình bán nguyệt có thể mang một điều ước, và cắn vỡ một hạt cứng có thể là lời cầu cho sức khỏe. Bài này đi qua một năm, từ Tết Âm lịch đến đêm dài nhất mùa đông, và giải thích người Hàn ăn gì và vì sao.
Seollal: tteokguk cho năm mới
Vào Seollal, Tết Âm lịch, các gia đình bắt đầu ngày mới với tteokguk (떡국), món canh trong với những lát bánh gạo trắng mỏng hình bầu dục. Thanh bánh gạo trắng dài dùng để cắt lát được cho là mang lời chúc trường thọ, còn màu trắng tinh khôi tượng trưng cho khởi đầu mới trong sạch của năm.
Người Hàn nói ăn một bát tteokguk là thêm một tuổi, nên một cách hỏi tuổi vui vẻ là 떡국 몇 그릇 먹었어요? (Bạn đã ăn mấy bát tteokguk rồi?). Năm 2023, Hàn Quốc chuyển sang dùng tuổi quốc tế cho các mục đích pháp lý, nhưng câu đùa này vẫn rất thịnh hành.
Chuseok: songpyeon dưới trăng rằm
Chuseok, lễ hội mùa gặt, rơi vào đêm trăng tròn của tháng Tám âm lịch. Các gia đình làm songpyeon (송편), những chiếc bánh gạo nhỏ hình bán nguyệt nhân mè và mật ong, đậu hoặc hạt dẻ, rồi hấp trên lớp lá thông. Chữ 송 trong tên có nghĩa là cây thông, và lá thông cho bánh mùi thơm tươi mát.
Làm songpyeon là hoạt động của cả gia đình, và có câu nói xưa rằng người nặn songpyeon đẹp thì sau này sẽ có đứa con xinh xắn. Canh khoai môn (토란국) cùng gạo và trái cây mới thu hoạch cũng có mặt trên mâm cỗ Chuseok.
Jeongwol Daeboreum: cơm ngũ cốc và các loại hạt
Jeongwol Daeboreum rơi vào ngày 15 tháng Giêng âm lịch, đêm trăng tròn đầu tiên của năm âm lịch. Người ta ăn ogokbap (오곡밥), cơm nấu với năm loại ngũ cốc như gạo nếp, kê, cao lương, đậu đỏ và đậu đen, cùng các loại rau củ phơi khô và nêm gia vị dành dụm từ năm trước.
Vào buổi sáng, người ta dùng răng cắn vỡ các loại hạt cứng như đậu phộng, óc chó và hạt dẻ. Tục này gọi là 부럼 깨기, với mong ước răng chắc khỏe và da dẻ không mọc mụn nhọt suốt năm.
Dongji: cháo đậu đỏ trong đêm dài nhất
Dongji là đông chí, khoảng ngày 22 tháng 12, đêm dài nhất trong năm. Các gia đình ăn patjuk (팥죽), cháo đậu đỏ đặc với những viên bột gạo nhỏ dai gọi là 새알심. Màu đỏ được tin là xua đuổi vận xui, và vì dongji từng được gọi là "Seollal nhỏ", có người nói ăn patjuk cũng khiến bạn thêm một tuổi.
Boknal: samgyetang trong những ngày nóng nhất
Boknal là ba ngày trong thời điểm nóng nhất mùa hè, gọi là chobok, jungbok và malbok, trải dài qua tháng Bảy và tháng Tám. Vào những ngày này nhiều người ăn samgyetang (삼계탕), một con gà non nguyên con nhồi gạo nếp, tỏi, táo tàu và nhân sâm, dọn khi còn sôi nóng hổi. Người Hàn gọi đây là lấy nóng chống nóng: một bát canh nóng bổ dưỡng để vượt qua mùa hè.
Sinh nhật: một bát canh rong biển
Ở Hàn Quốc, theo truyền thống các bà mẹ ăn miyeokguk (미역국), canh rong biển, sau khi sinh, vì nó giàu dinh dưỡng và dễ chịu cho cơ thể. Nên vào ngày sinh nhật, người ta cũng ăn một bát như vậy để nhớ đến mẹ và ngày mình chào đời. Bố mẹ hay người yêu nấu miyeokguk sinh nhật là dấu hiệu tình yêu kinh điển.
Cũng có mặt trái khá buồn cười: học sinh tránh ăn canh rong biển trước kỳ thi lớn, vì rong biển trơn gợi đến việc trượt, và 미역국을 먹다 (ăn canh rong biển) là tiếng lóng chỉ việc thi trượt.
Từ vựng món ăn ngày lễ để gõ
Hãy gõ những từ và câu này cho đến khi thấy tự nhiên. Chúng sẽ giúp bạn hòa vào câu chuyện mỗi khi một ngày lễ đến.
| Tiếng Hàn | Phiên âm La-tinh | Nghĩa |
|---|---|---|
| 떡국 | tteokguk | canh bánh gạo ăn vào Seollal |
| 떡국 몇 그릇 먹었어요? | tteokguk myeot geureut meogeosseoyo? | Bạn đã ăn mấy bát tteokguk rồi? (cách hỏi tuổi vui vẻ) |
| 송편 | songpyeon | bánh gạo hình bán nguyệt làm vào Chuseok |
| 토란국 | toranguk | canh khoai môn, một món của Chuseok |
| 오곡밥 | ogokbap | cơm ngũ cốc ăn vào Jeongwol Daeboreum |
| 부럼 깨기 | bureom kkaegi | cắn vỡ các loại hạt vào sáng Daeboreum để cầu sức khỏe |
| 팥죽 | patjuk | cháo đậu đỏ ăn vào đông chí |
| 삼계탕 | samgyetang | canh gà nhân sâm ăn vào boknal |
| 미역국 | miyeokguk | canh rong biển ăn vào ngày sinh nhật |
| 생일 축하해요! | saengil chukhahaeyo! | Chúc mừng sinh nhật! (lịch sự) |
| 새해 복 많이 받으세요! | saehae bok mani badeuseyo! | Chúc mừng năm mới! (nghĩa đen là "nhận thật nhiều phúc trong năm mới") |
Mẹo: bạn không cần chờ đến ngày lễ. Tteokguk, patjuk và samgyetang có trên thực đơn nhà hàng quanh năm, nên bạn có thể nếm các mùa bất cứ lúc nào.
Các gói học K-culture trong phần luyện gõ cho bạn gõ những từ về món ăn như thế này cho đến khi trôi chảy.
Tìm hiểu thêm về chính các ngày lễ: ngày lễ và lời chúc của Hàn Quốc