Mga pista opisyal sa Korea at paano bumati
Isa ang mga pista opisyal sa pinakamagandang bintana sa buhay sa Korea. Ipinapakita ng mga ito kung ano ang pinahahalagahan ng mga pamilya, ano ang sabay-sabay nilang kinakain, at anong mga salita ang sinasabi ng lahat sa araw na iyon. Dadalhin ka ng gabay na ito sa mga pangunahing pista opisyal sa South Korea, mula sa malalaking salu-salo ng pamilya tuwing Seollal at Chuseok hanggang sa mga pambansang araw gaya ng Araw ng Hangul, kasama ang mga pagbating puwede mong i-type at ipadala.
Mabilisang tingin sa mga pista opisyal sa Korea
Sinusunod ng ilang pista opisyal ang solar (Gregorian) na kalendaryo, kaya pareho ang petsa nila taon-taon. Ang iba naman ay sumusunod sa tradisyonal na lunar na kalendaryo, kaya gumagalaw ang petsa nila sa karaniwang kalendaryo bawat taon. Parehong lunar ang dalawang pinakamalaking pista, ang Seollal at Chuseok.
| Pista opisyal | Korean | Petsa | Kalendaryo |
|---|---|---|---|
| Bagong Taon | ์ ์ | Enero 1 | Solar |
| Seollal (Bagong Taong Lunar) | ์ค๋ | Unang araw ng unang buwang lunar (3 araw na walang pasok) | Lunar |
| Araw ng Kilusan para sa Kalayaan | ์ผ์ผ์ | Marso 1 | Solar |
| Araw ng mga Bata | ์ด๋ฆฐ์ด๋ | Mayo 5 | Solar |
| Kaarawan ni Buddha | ๋ถ์ฒ๋ ์ค์ ๋ | Ika-8 araw ng ika-4 na buwang lunar | Lunar |
| Memorial Day | ํ์ถฉ์ผ | Hunyo 6 | Solar |
| Araw ng Paglaya | ๊ด๋ณต์ | Agosto 15 | Solar |
| Chuseok (pista ng anihan) | ์ถ์ | Ika-15 araw ng ika-8 buwang lunar (3 araw na walang pasok) | Lunar |
| Araw ng Pagkakatatag ng Bansa | ๊ฐ์ฒ์ | Oktubre 3 | Solar |
| Araw ng Hangul | ํ๊ธ๋ | Oktubre 9 | Solar |
| Pasko | ์ฑํ์ | Disyembre 25 | Solar |
Tig-tatlong araw na walang pasok ang Seollal at Chuseok: ang araw bago nito, ang mismong araw, at ang araw pagkatapos. Sa karaniwang kalendaryo, kadalasang pumapatak ang Seollal sa huling bahagi ng Enero o sa Pebrero, ang Chuseok sa Setyembre o unang bahagi ng Oktubre, at ang Kaarawan ni Buddha sa huling bahagi ng Abril o sa Mayo. Sa maraming pista opisyal, kapag tumapat ang petsa sa weekend, may idinadagdag na kapalit na araw na walang pasok sa isang weekday.
May mga araw ding walang pasok sa Korea para sa dalawang relihiyosong pista. Sa Kaarawan ni Buddha, nagsasabit ang mga templo ng libu-libong makukulay na lotus lantern. Pista opisyal din ang Pasko, pero sa Korea, mas araw ito para makasama ang mga kaibigan o para sa date kaysa isang malaking pista ng pamilya.
Seollal: ang Bagong Taong Lunar
Ang Seollal (์ค๋ ) ang unang araw ng taong lunar at isa sa dalawang pinakamalaking pista sa Korea. Milyun-milyong tao ang umuuwi sa kani-kanilang probinsiya, kaya napakasikip ng mga kalsada at tren. Maraming pamilya ang nagsusuot ng hanbok (ํ๋ณต), ang tradisyonal na kasuotang Koreano, kahit sa umaga man lang.
Ang pinakakilalang kaugalian ay ang sebae (์ธ๋ฐฐ). Ang mga bata at nakababatang kapamilya ay yumuyuko nang malalim at pormal sa kanilang lolo at lola, mga magulang at iba pang nakatatanda, lumuluhod hanggang sa sahig, at binibigkas ang pagbati sa Bagong Taon. Sumasagot ang mga nakatatanda ng mabubuting hiling para sa taon, na tinatawag na deokdam (๋๋ด), at madalas silang nagbibigay sa mga bata ng pera para sa Bagong Taon, ang sebaetdon (์ธ๋ฑ๋), na nakalagay sa sobre.
Maraming pamilya rin ang nagdaraos ng charye (์ฐจ๋ก), isang seremonya ng pag-alala sa kanilang mga ninuno, na may mesa ng maingat na inihandang pagkain. Pagkatapos, sabay-sabay na kumakain ang lahat at naglalaro ng mga laro gaya ng yunnori (์ท๋์ด), isang board game kung saan naghahagis ka ng apat na patpat na kahoy para malaman kung gaano kalayo ang lalakarin ng mga piyesa mo.
Ang espesyal na pagkain tuwing Seollal ay tteokguk (๋ก๊ตญ), isang malinaw na sabaw na may maninipis at hugis-itlog na hiwa ng puting rice cake. Sumisimbolo ang puting kulay sa malinis at sariwang simula. Ayon sa tradisyon, sinasabi ng mga Koreano na nadaragdagan ng isang taon ang edad mo kapag naubos mo ang isang mangkok ng tteokguk sa umaga ng Bagong Taon.
Mga pagbating ita-type para sa Seollal:
| Korean | Romanisasyon | Kahulugan |
|---|---|---|
| ์ํด ๋ณต ๋ง์ด ๋ฐ์ผ์ธ์ | saehae bok mani badeuseyo | Manigong Bagong Taon (magalang; literal: tumanggap ng maraming suwerte sa bagong taon) |
| ์ํด ๋ณต ๋ง์ด ๋ฐ์ | saehae bok mani bada | Manigong Bagong Taon (kaswal, para sa malalapit na kaibigan at mas bata) |
| ๊ฑด๊ฐํ์ธ์ | geonganghaseyo | Manatili po kayong malusog (magiliw na hiling para sa nakatatanda) |
Chuseok: ang pista ng anihan
Pumapatak ang Chuseok (์ถ์) sa ika-15 araw ng ika-8 buwang lunar, kapag kabilugan ng buwan at kaaani pa lang ng palay at prutas ng taon. Ang katutubong pangalan nito sa Korean ay Hangawi (ํ๊ฐ์), isang lumang salitang nangangahulugang ang dakilang gitna, dahil nasa gitna ng ikawalong buwan at ng taglagas ang pistang ito. Madalas itong tawaging Korean Thanksgiving.
Gaya ng Seollal, panahon ito ng pag-uwi. Nagdaraos ang mga pamilya ng charye para sa kanilang mga ninuno gamit ang pagkain mula sa bagong ani, at marami ang dumadalaw sa puntod ng pamilya, na tinatawag na seongmyo (์ฑ๋ฌ), para linisin ito at magbigay-galang. Sa gabi, tumitingala ang mga tao sa malaking kabilugan ng buwan at tahimik na humihiling.
Ang pinakatatak na pagkain ay songpyeon (์กํธ), maliliit na rice cake na hugis-kalahating buwan at may palamang matamis na linga, beans o kastanyas. Pinapasingawan ang mga ito sa ibabaw ng mga dahon ng pine, na nagbibigay ng sariwang amoy, at madalas sabay-sabay itong hinuhubog ng pamilya. Abala rin ang mga kusina sa paggawa ng jeon (์ ): mga hiwa ng gulay, isda o karne na isinawsaw sa harina at itlog at piniprito sa kawali.
Isang lumang kasabihan ang naglalarawan sa damdamin nito: ๋๋ ๋ง๊ณ ๋๋ ๋ง๊ณ ํ๊ฐ์๋ง ๊ฐ์๋ผ (deodo malgo deoldo malgo hangawiman gatara), na ang ibig sabihin ay โHindi hihigit, hindi kukulang, sana'y bawat araw ay parang Hangawi.โ Noong panahon ng pagsasaka, ito ang panahon ng taon kung kailan sagana ang pagkain at sa wakas ay makapagpapahinga sa trabaho.
Mga pagbating ita-type para sa Chuseok:
| Korean | Romanisasyon | Kahulugan |
|---|---|---|
| ์ฆ๊ฑฐ์ด ์ถ์ ๋ณด๋ด์ธ์ | jeulgeoun chuseok bonaeseyo | Maligayang Chuseok |
| ํ์ฑํ ํ๊ฐ์ ๋ณด๋ด์ธ์ | pungseonghan hangawi bonaeseyo | Sana'y masagana at mayaman ang Hangawi mo |
Araw ng mga Bata (Mayo 5)
Ang Araw ng mga Bata, ์ด๋ฆฐ์ด๋ (eorininal), ay araw para lang sa mga bata. Nagmula ito sa isang kilusan noong dekada 1920 para tratuhin ang mga bata nang may higit na paggalang, at pista opisyal na ito mula pa noong 1975. Madalas dalhin ng mga magulang ang mga anak nila sa mga amusement park, zoo o museo at bigyan sila ng regalo, kaya napakasikip sa mga sikat na lugar.
Tinatawag na buwan ng pamilya ang Mayo sa Korea. Kasunod nito ang Araw ng mga Magulang sa Mayo 8, kung kailan binibigyan ng mga anak ang kanilang mga magulang ng pulang carnation at liham ng pasasalamat, pero hindi ito araw na walang pasok.
| Korean | Romanisasyon | Kahulugan |
|---|---|---|
| ์ฆ๊ฑฐ์ด ์ด๋ฆฐ์ด๋ ๋ณด๋ด์ธ์ | jeulgeoun eorininal bonaeseyo | Masayang Araw ng mga Bata |
| ์๋ง, ์๋น ์ฌ๋ํด์ | eomma, appa saranghaeyo | Nanay, Tatay, mahal ko kayo (para sa Araw ng mga Magulang) |
Araw ng Hangul (Oktubre 9)
Ipinagdiriwang ng Araw ng Hangul, ํ๊ธ๋ (hangeullal), ang alpabetong Korean. Ang petsa nito ay batay sa paglalathala ng Hunminjeongeum noong 1446, ang aklat kung saan inihandog ni Haring Sejong ang kanyang mga bagong letra sa mga tao. Ang ibig sabihin ng pamagat ay โang mga wastong tunog para turuan ang mga tao.โ
Tinanggal ang Araw ng Hangul sa listahan ng mga araw na walang pasok noong unang bahagi ng dekada 1990, pero naging pista opisyal itong muli noong 2013. Nagdaraos ang mga paaralan at museo ng mga patimpalak sa pagsulat at iba't ibang event, at maraming tao ang nagbabahagi online ng mga nakakatuwang kaalaman tungkol sa Hangul. Para sa mga nag-aaral mag-type, ito ang perpektong araw para mag-type ng ilang pangungusap sa Hangul.
| Korean | Romanisasyon | Kahulugan |
|---|---|---|
| ์ธ์ข ๋์๋, ๊ฐ์ฌํฉ๋๋ค | sejongdaewangnim, gamsahamnida | Salamat, Haring Sejong! (pabirong mensahe sa Araw ng Hangul) |
Basahin ang kuwento kung paano nilikha ang Hangul
Mga pambansang araw: pag-alala sa kasaysayan
May ilang pista opisyal na gumugunita sa mahahalagang sandali sa modernong kasaysayan ng Korea. Sa mga araw na ito, makikita mo ang pambansang watawat, ang Taegeukgi (ํ๊ทน๊ธฐ), na nakasabit sa mga balkonahe ng apartment at sa tabi ng mga kalye.
- ์ผ์ผ์ (samiljeol), Marso 1: ginugunita ang Kilusang Marso 1 noong 1919, nang mapayapang ideklara ng mga tao sa buong Korea ang kalayaan mula sa kolonyal na pamumuno ng Japan at nagmartsa sa mga kalye.
- ํ์ถฉ์ผ (hyeonchungil), Hunyo 6: Memorial Day, para sa mga nag-alay ng buhay para sa bansa. Sa ganap na 10 a.m., may tumutunog na sirena, at maraming tao ang tumitigil para sa isang minutong katahimikan.
- ๊ด๋ณต์ (gwangbokjeol), Agosto 15: Ang Araw ng Paglaya ang nagmamarka sa pagtatapos ng kolonyal na pamumuno ng Japan noong 1945. Ang ibig sabihin ng gwangbok ay โang pagbabalik ng liwanag.โ Itinatag din ang pamahalaan ng Republic of Korea noong Agosto 15, 1948.
- ๊ฐ์ฒ์ (gaecheonjeol), Oktubre 3: Araw ng Pagkakatatag ng Bansa, literal na โang araw na nagbukas ang langit.โ Ipinagdiriwang nito ang pagkakatatag ng Gojoseon, ang unang kaharian ng Korea, ng maalamat na si Dangun.
Mga araw ito ng paggalang at pagmamalaki sa halip na party, kaya karaniwang walang espesyal na pagbating ipinagpapalitan. Maraming pamilya ang nagpapahinga lang, at may ilang dumadalaw sa mga museo ng kasaysayan o sa mga memorial.
Pagpapadala ng holiday message sa Korean
Tuwing Seollal at Chuseok, napupuno ng mga mensahe ng pagbati ang mga phone. Ipinapakita ng dulo ng parirala kung gaano ito kagalang. Magalang at ligtas ang mga hulaping may -์ธ์ (-seyo) para sa mga guro, nakatatanda at mga taong hindi mo gaanong kakilala. Kaswal naman ang maiikling hulaping walang -์ at para lang sa malalapit na kaibigan o mas bata sa iyo.
May tatlong bahagi ang magandang mensahe: kung kanino ka sumusulat, ang pagbati, at isang maikling hiling. Narito ang tatlong buong mensaheng puwede mong i-praktis i-type:
| Korean | Romanisasyon | Kahulugan |
|---|---|---|
| ์ ์๋, ์ํด ๋ณต ๋ง์ด ๋ฐ์ผ์ธ์! ์ฌํด๋ ๊ฑด๊ฐํ์ธ์. | seonsaengnim, saehae bok mani badeuseyo! olhaedo geonganghaseyo. | Teacher, Manigong Bagong Taon po! Manatili po kayong malusog ngayong taon. |
| ํ ๋จธ๋, ์ฆ๊ฑฐ์ด ์ถ์ ๋ณด๋ด์ธ์. ๋ณด๊ณ ์ถ์ด์! | halmeoni, jeulgeoun chuseok bonaeseyo. bogo sipeoyo! | Lola, maligayang Chuseok po. Miss na kita! |
| ์ํด ๋ณต ๋ง์ด ๋ฐ์! ์ฌํด๋ ์ ์ง๋ด์. | saehae bok mani bada! olhaedo jal jinaeja. | Manigong Bagong Taon! Isa pang magandang taon nang magkasama tayo. (kaswal) |
I-praktis ang bawat parirala hanggang kabisado na ito ng mga daliri mo. Pagdating ng pista, maipapadala mo ang mensahe mo nang mabilis at walang mali.
Bago sa Hangul? Magsimula sa aming gabay sa pag-aaral ng Hangul para sa mga K-pop fan
Paano gumagana ang romanisasyon sa pahinang ito: madaling gabay sa romanisasyon ng Hangul