KoreanKeys
Tiếng Việt

Câu chuyện về Hangul: Vua Sejong và Ngày Hangul

Hầu hết các hệ chữ viết đều phát triển dần qua nhiều thế kỷ, và không ai biết chính xác ai đã tạo ra chúng. Hangul, bảng chữ cái tiếng Hàn, thì khác. Chúng ta biết ai đã tạo ra nó, khi nào, và cả lý do vì sao, bởi những lý do đó đã được ghi lại trong một cuốn sách năm 1446. Đây là câu chuyện ấy, và vì sao nó vẫn còn ý nghĩa khi bạn học đọc và gõ tiếng Hàn ngày nay.

Trước khi có Hangul: viết bằng chữ Hán

Trong nhiều thế kỷ, người Hàn nói tiếng Hàn nhưng lại viết bằng Hán văn cổ, dùng chữ Hán mà họ gọi là hanja. Tiếng Hàn và tiếng Trung là hai ngôn ngữ rất khác nhau, từ ngữ pháp đến âm thanh, nên việc ghi lại một suy nghĩ bằng tiếng Hàn qua chữ Hán giống như mỗi lần cầm bút lông lên là phải dịch.

Ngoài ra còn có hàng nghìn chữ phải ghi nhớ, và học chúng mất nhiều năm. Học giả và quan lại xuất thân từ gia đình giàu có thì làm được, nhưng phần lớn nông dân, người lao động và nhiều phụ nữ không bao giờ có cơ hội. Có vài cách cũ mượn chữ Hán để ghi từ và đuôi từ tiếng Hàn, nhưng chúng vẫn khó học và khó dùng.

Vua Sejong và Hunminjeongeum

Vua Sejong (1397-1450), vị vua thứ tư của triều đại Joseon, muốn người dân bình thường có thể viết được ngôn ngữ của chính mình. Ông đã tạo ra một bộ chữ cái hoàn toàn mới, hoàn thành vào năm 1443. Ba năm sau, vào năm 1446, bộ chữ được chính thức công bố cùng với một cuốn sách giải thích về nó.

Bộ chữ mới được gọi là Hunminjeongeum, nghĩa là những âm đúng để dạy cho dân. Trong lời tựa ngắn của mình, nhà vua giải thích lý do: tiếng nói của nước ông khác với tiếng Trung, nên nhiều người có điều muốn nói mà không có cách nào viết ra. Ông đã tạo ra 28 chữ cái mới để ai cũng có thể học dễ dàng và dùng hằng ngày.

Các học giả của viện nghiên cứu hoàng gia, Tập Hiền Điện (Jiphyeonjeon), đã viết một bản giải thích chi tiết kèm ví dụ, được gọi là Hunminjeongeum Haerye. Không phải ai trong triều cũng hài lòng với bộ chữ mới. Một số quan lại cho rằng chữ Hán là đủ cho đất nước, nhưng nhà vua vẫn tiếp tục. Một bản gốc của sách Haerye được tìm thấy vào năm 1940, và năm 1997 sách được đưa vào Danh mục Di sản Tư liệu Thế giới của UNESCO.

Phụ âm có hình dạng như miệng

Ý tưởng nổi tiếng nhất của Hangul là các phụ âm cơ bản chính là hình vẽ các cơ quan phát âm. Mỗi chữ cho thấy lưỡi, miệng hoặc cổ họng của bạn trông như thế nào khi phát ra âm đó. Cuốn sách năm 1446 mô tả năm hình dạng cơ bản:

Chữ cơ bảnHình dạng thể hiện điều gìCác chữ tạo ra từ nó
ㄱCuống lưỡi chặn ở cổ họngㅋ
ㄴĐầu lưỡi chạm vào lợi phía sau răng trênㄷ ㅌ
ㅁHình dạng của miệngㅂ ㅍ
ㅅHình dạng của một chiếc răngㅈ ㅊ
ㅇHình tròn của cổ họngㅎ

Các phụ âm khác được tạo ra bằng cách thêm nét, và thêm một nét nghĩa là âm mạnh hơn. ㄱ thêm một nét thành ㅋ, được phát âm kèm một luồng hơi. ㄴ thành ㄷ, và ㄷ thành ㅌ. Các chữ cùng một nhóm được phát âm ở cùng một vị trí trong miệng, nên chính bảng chữ cái cho bạn thấy những âm nào đi cùng nhau. Viết một chữ hai lần, như ㄲ hay ㅆ, tạo ra âm căng.

Nguyên âm từ trời, đất và người

Với nguyên âm, những người sáng tạo dùng ba ký hiệu đơn giản nhưng mang ý nghĩa lớn. Một dấu chấm tròn tượng trưng cho trời, một nét ngang ㅡ tượng trưng cho đất, và một nét đứng ㅣ tượng trưng cho con người đứng giữa trời và đất. Theo quan niệm thời đó, đây là ba thành phần cơ bản của thế giới.

Tất cả các nguyên âm khác đều là sự kết hợp của ba ký hiệu này. Đặt dấu chấm phía trên nét ngang, bạn có ㅗ. Đặt nó bên phải nét đứng, bạn có ㅏ. Phía dưới nét ngang cho ra ㅜ, và bên trái nét đứng cho ra ㅓ. Hai dấu chấm thêm âm y: ㅛ ㅑ ㅠ ㅕ. Ngày nay dấu chấm được viết thành một nét ngắn, đó là lý do các nguyên âm này có hình dạng như bây giờ.

Bảng chữ cái ban đầu có 28 chữ: 17 phụ âm và 11 nguyên âm. Bốn chữ trong số đó, bao gồm dấu chấm trời khi được dùng như một nguyên âm riêng, không còn được dùng trong tiếng Hàn chuẩn. Vì vậy còn lại 24 chữ cái cơ bản mà người học ngày nay học: 14 phụ âm và 10 nguyên âm.

Vì sao Hangul dễ học

Hangul thường được xem là một trong những hệ chữ viết dễ học nhất, và điều đó có lý do rõ ràng:

Một trong những học giả viết cuốn sách năm 1446 thậm chí còn nói rằng người thông minh có thể học xong bộ chữ trước khi hết buổi sáng, còn người học chậm hơn thì trong vòng mười ngày. Nhiều người học ngày nay thấy mình đọc được Hangul đơn giản chỉ sau vài ngày luyện tập.

Hangul trở thành chữ viết hằng ngày như thế nào

Hangul không thay thế chữ Hán ngay lập tức. Trong hơn 400 năm, văn bản triều đình, các kỳ thi quốc gia và phần lớn sách học thuật vẫn được viết bằng Hán văn cổ, và một số học giả coi thường bộ chữ mới, gọi nó là eonmun, một cách gọi bình dân cho chữ viết thường ngày. Dù vậy, Hangul vẫn được dùng rộng rãi trong thư từ, bài hát, thơ, tiểu thuyết bình dân và sách dịch, và đặc biệt quan trọng với phụ nữ và người dân thường.

Mọi thứ thay đổi vào cuối thế kỷ 19. Năm 1894, một cuộc cải cách của chính phủ quyết định rằng văn bản chính thức phải dựa trên chữ viết của Hàn Quốc. Năm 1896, tờ The Independent (Dongnip Sinmun) trở thành một trong những tờ báo đầu tiên được in hoàn toàn bằng Hangul, và tờ báo đặt khoảng cách giữa các từ, một thói quen vẫn còn trong cách viết tiếng Hàn ngày nay.

Vào đầu những năm 1900, nhà ngôn ngữ học Ju Si-gyeong đã góp phần phổ biến cái tên Hangul, thường được giải thích là chữ viết vĩ đại hoặc chữ viết của Hàn Quốc. Trong thời kỳ Nhật Bản đô hộ (1910-1945), tiếng Hàn ngày càng bị đẩy ra khỏi trường học, nhưng các học giả vẫn tiếp tục nghiên cứu và công bố quy tắc chính tả thống nhất vào năm 1933.

Sau năm 1945, Hangul trở thành chữ viết chính ở Hàn Quốc. Ngày nay, gần như mọi thứ ở Hàn Quốc, từ sách giáo khoa, biển báo đường phố đến tin nhắn điện thoại, đều được viết bằng Hangul. Chữ Hán thỉnh thoảng vẫn xuất hiện, chẳng hạn để làm rõ nghĩa của một từ, nhưng chỉ là phần thêm vào đôi khi. Triều Tiên cũng dùng cùng bộ chữ cái này.

Ngày Hangul: 9 tháng 10

Hàn Quốc kỷ niệm Ngày Hangul, gọi là Hangeullal, vào ngày 9 tháng 10 hằng năm. Ngày này tôn vinh việc tạo ra bảng chữ cái và việc công bố nó vào năm 1446. Ngày được chọn dựa trên ghi chép rằng sách Haerye được hoàn thành vào đầu tháng chín âm lịch năm 1446, tức khoảng ngày 9 tháng 10 theo lịch ngày nay.

Ngày này được kỷ niệm lần đầu vào năm 1926 bởi một nhóm học giả tiếng Hàn. Ban đầu nó được gọi là Gagyanal, theo 가 và 갸, những âm tiết đầu tiên mà mọi người đọc ngân nga khi học đọc, và hai năm sau được đổi tên thành Hangeullal. Ngày này trở thành ngày nghỉ lễ vào năm 1949. Năm 1991, nó bị bỏ khỏi danh sách ngày nghỉ, nhưng đến năm 2005 được công nhận là ngày lễ kỷ niệm quốc gia, và từ năm 2013 lại trở thành ngày nghỉ lễ.

Vào dịp Ngày Hangul có nhiều sự kiện về tiếng Hàn, như các cuộc thi viết, thi thư pháp và triển lãm. Ở trung tâm Seoul, một bức tượng lớn của vua Sejong ngồi trên Quảng trường Gwanghwamun, và chân dung của ông được in trên tờ tiền 10.000 won. Triều Tiên có ngày riêng cho bảng chữ cái vào tháng Một.

Học Hangul ngày nay

Hangul được tạo ra để ai cũng có thể học, và điều đó vẫn đúng sau gần 600 năm. Nếu bạn mới bắt đầu, hãy học các chữ cái theo từng nhóm, luyện đọc khối âm tiết, rồi thử gõ chúng. Gõ phím là cách tuyệt vời để nhớ chữ cái, vì ngón tay của bạn cũng học thuộc từng chữ.

Mới làm quen với chữ cái? Hãy bắt đầu với hướng dẫn của chúng tôi: Học Hangul trong một tuần

Xem vị trí của từng chữ Hangul trên bàn phím tiếng Hàn

Xem cách viết từng chữ cái bằng ký tự La-tinh

Bắt đầu luyện gõ

Quay lại tất cả hướng dẫn