Cách đọc tên món ăn Hàn Quốc
Thực đơn Hàn Quốc thoạt nhìn như một bức tường toàn từ lạ, nhưng phần lớn tên món được ghép từ một nhóm nhỏ các thành tố. Hiểu 찌개, 볶음 hay 구이 nghĩa là gì, bạn có thể đoán ra món ăn trước khi nó được bưng lên bàn. Bài này liệt kê những thành tố hữu ích nhất, các từ chỉ nguyên liệu chính, và những món ăn thật được tách ra từng mảnh một.
Tên món ăn được ghép như trò xếp hình
Hầu hết tên món Hàn theo một quy tắc đơn giản: trước là nguyên liệu chính, sau là cách chế biến hoặc loại món. 김치 (kimchi) cộng với 찌개 (món hầm) thành 김치찌개, món kimchi hầm. 생선 (cá) cộng với 구이 (nướng) thành 생선구이, cá nướng.
Có những tên ghép ba thành tố trở lên, và tiếng Hàn viết liền thành một từ, không có dấu cách. Khi gặp một cái tên dài đáng sợ, hãy đọc từ cuối lên: phần cuối cho biết đó là loại món gì, còn các phần phía trước cho biết bên trong có gì.
Thành tố chỉ loại món
Những thành tố này thường nằm ở cuối tên món. Hãy gõ đi gõ lại cho đến khi bạn nhận ra chúng ngay từ cái nhìn đầu tiên.
| Tiếng Hàn | Phiên âm La-tinh | Nghĩa |
|---|---|---|
| 밥 | bap | cơm chín; món ăn được ăn kèm hoặc trộn với cơm |
| 국 | guk | canh, thường thanh nhẹ nhiều nước, ăn với cơm trong bữa hằng ngày |
| 탕 | tang | canh, thường đậm đà hơn và được ninh lâu hơn guk; ranh giới giữa hai loại khá mờ |
| 찌개 | jjigae | món hầm: đặc và mặn hơn canh, ít nước dùng hơn, thường được dọn khi còn sôi sùng sục trong nồi |
| 전골 | jeongol | lẩu: nguyên liệu được xếp trong nồi rộng và nông, nấu ngay tại bàn để cùng chia nhau ăn |
| 볶음 | bokkeum | xào |
| 구이 | gui | nướng |
| 찜 | jjim | hấp, hoặc om chậm với một ít nước |
| 조림 | jorim | kho trong nước sốt đậm vị cho đến khi nước sốt sệt lại |
| 무침 | muchim | trộn gia vị bằng tay, thường là rau củ ăn như món phụ |
| 전 | jeon | chiên áp chảo với lớp bột mỏng hoặc trứng bọc ngoài; cũng chỉ các loại bánh xèo mặn |
| 튀김 | twigim | chiên giòn với lớp bột |
| 면 / 국수 | myeon / guksu | mì; 면 hay gặp trong tên món, còn 국수 là từ thông dụng để chỉ mì |
| 죽 | juk | cháo gạo, mềm và dịu cho dạ dày |
| 비빔 | bibim | trộn: mọi thứ được trộn đều với nước sốt trước khi ăn |
Từ chỉ nguyên liệu chính
Phần đầu của tên món thường cho bạn biết bên trong có gì. Những từ này xuất hiện lặp đi lặp lại.
| Tiếng Hàn | Phiên âm La-tinh | Nghĩa |
|---|---|---|
| 고기 | gogi | thịt |
| 돼지 | dwaeji | heo, thịt heo |
| 소고기 | sogogi | thịt bò |
| 닭 | dak | gà |
| 해물 | haemul | hải sản |
| 생선 | saengseon | cá |
| 두부 | dubu | đậu phụ |
| 김치 | gimchi / kimchi | kimchi |
Những món ăn thật, được tách từng mảnh
Hãy thử đoán từng món qua các thành tố trước khi đọc phần giải thích.
| Tiếng Hàn | Phiên âm La-tinh | Cách tách từ |
|---|---|---|
| 된장찌개 | doenjangjjigae | 된장 (tương đậu nành) + 찌개 (món hầm): món hầm tương đậu nành đậm đà |
| 비빔밥 | bibimbap | 비빔 (trộn) + 밥 (cơm): cơm phủ rau củ, trộn với tương ớt |
| 김치볶음밥 | gimchibokkeumbap | 김치 + 볶음 (xào) + 밥 (cơm): cơm chiên kimchi |
| 미역국 | miyeokguk | 미역 (rong biển) + 국 (canh): canh rong biển |
| 갈비탕 | galbitang | 갈비 (sườn) + 탕 (canh): canh sườn bò trong, đậm đà |
| 갈비찜 | galbijjim | 갈비 (sườn) + 찜 (om): sườn om chậm trong nước tương ngọt |
| 고등어조림 | godeungeojorim | 고등어 (cá thu) + 조림 (kho): cá thu kho nước sốt cay, thường kèm củ cải |
| 콩나물무침 | kongnamulmuchim | 콩나물 (giá đỗ) + 무침 (trộn): món giá đỗ trộn giòn giòn ăn kèm |
| 해물파전 | haemulpajeon | 해물 (hải sản) + 파 (hành lá) + 전 (bánh xèo): bánh xèo hải sản hành lá |
| 물냉면 | mullaengmyeon | 물 (nước) + 냉 (lạnh) + 면 (mì): mì lạnh trong nước dùng đá mát |
| 닭볶음탕 | dakbokkeumtang | 닭 (gà) + 볶음 + 탕: gà om cay với khoai tây; tên món pha trộn hai từ chỉ cách nấu |
| 전복죽 | jeonbokjuk | 전복 (bào ngư) + 죽 (cháo): cháo gạo bào ngư |
Vì sao một món lại có ba cách viết
Thực đơn viết bằng chữ La-tinh không phải lúc nào cũng theo cùng một hệ thống. Hệ thống La-tinh hóa chính thức (Revised Romanization) viết 찌개 là jjigae, nhưng bạn cũng có thể gặp chigae hoặc jige. 볶음밥 có thể xuất hiện dưới dạng bokkeumbap hoặc bokumbap, 국 là guk hoặc gook, và một số thực đơn bỏ qua việc phiên âm mà dịch luôn, chẳng hạn kimchi stew.
Hiện tượng biến âm làm mọi thứ rối thêm. 물냉면 được viết là mullaengmyeon vì ㄹ và ㄴ gặp nhau ở giữa được đọc thành âm L kép. Cách đơn giản nhất là đọc thẳng chữ Hangul: một khi bạn đã đọc được 찌개, cách viết nào trên thực đơn cũng không đánh lừa được bạn.
Mẹo: khi thực đơn không có hình, hãy nhìn phần cuối của mỗi tên món trước. Biết món đó là 찌개, 구이 hay 무침 là bạn đã biết nó sẽ được bưng ra nóng sôi sùng sục, xèo xèo từ vỉ nướng, hay là món phụ mát lạnh.
Trong phần luyện gõ, các gói học K-culture cho bạn gõ tên món ăn Hàn Quốc như thế này cho đến khi ngón tay thuộc lòng.
Sẵn sàng gọi món chưa? Học các câu cần dùng trong hướng dẫn gọi món bằng tiếng Hàn của chúng mình
Cách hoạt động của các cách viết chính thức: La-tinh hóa Hangul thật dễ hiểu